| Łuszczyca |
|
Chroniczna choroba skóry, wywołująca łuskowate zmiany skórne. W USA łuszczyca występuje u trzech do czterech milionów ludzi, w równym stopniu u kobiet i mężczyzn. Powstaje na skutek nadprodukcji komórek skóry w jej górnych warstwach. Umiejscowienie łuszczycy oraz obfitość zmian może być rozmaita. Zdrowa skóra odnawia się co dwadzieścia osiem do trzydziestu dni, podczas których dojrzałe komórki wędrują od spodniej do zewnętrznej warstwy skóry. Natomiast w skórze osoby dotkniętej łuszczycą komórki skórne dojrzewają co trzy, cztery dni, a ich nadmiar osadza się na powierzchni skóry i formuje czerwone grudki pokryte łuskami. Ogniska chorobowe pokryte są obumarłymi komórkami, które nieustannie się nawarstwiają i złuszczają w formie licznych srebrzystych łusek. Łuszczyca może występować w formie łagodnej (obejmując do 10 procent powierzchni ciała), umiarkowanej (od 10 do 30 procent) oraz ciężkiej (ponad 30 procent). Ogniska chorobowe mogą pojawiać się wszędzie, jednak najczęściej występują na skórze głowy, łokciach, tułowiu i zewnętrznych narządach płciowych. Zmiany skórne bywają swędzące, wysuszające skórę, powodują jej pękanie, puchnięcie, a nawet ból. Choroba najczęściej pojawia się między piętnastym a pięćdziesiątym piątym rokiem życia, ale może wystąpić również w każdym innym wieku. Często atakuje skórę, która uprzednio była w jakikolwiek sposób uszkodzona. Niektórzy sądzą także, iż stres może ją wywołać lub zaostrzyć objawy. Zmiany skórne mogą spontanicznie ulegać remisji, trwającej nawet latami, lub nagle się pogorszyć. U około 30 procent cierpiących na łuszczycę schorzenie to występuje również u kogoś w rodzinie, chociaż często choroba może „przeskoczyć" nawet przez kilka pokoleń, tak że pacjenci czasem w ogóle nie zdają sobie sprawy, że kiedyś ktoś w rodzinie jej doświadczył. Nasilenie objawów łuszczycy może się także zmieniać zależnie od pory roku: większość chorych miewa większe dolegliwości w zimie, natomiast odczuwa poprawę latem - lekarze podejrzewają, że dzieje się tak dlatego, iż promienie ultrafioletowe mają dobroczynny wpływ na łagodzenie objawów łuszczycy. (Chorzy na łuszczycę należą do nielicznej garstki ludzi, których dermatolodzy zachęcają do kąpieli słonecznych.) Jak dotąd nie ma lekarstwa na łuszczycę, ale istnieje kilka skutecznych sposobów leczenia objawowego. Wśród wszystkich chorób skórnych właśnie łuszczyca jest przedmiotem najbardziej wnikliwych i wszechstronnych badań. Nowe metody leczenia oraz przyczyny wywołujące tę chorobę będą prawdopodobnie odkryte już niedługo. Metody leczenia łagodnej i umiarkowanej postaci łuszczycy polegają najczęściej na początkowym stosowaniu środków leczniczych miejscowo - balsamów nawilżających, kremów zawierających kortizon, ditranol oraz preparatów ze smoły węglowej, które mogą być stosowane oddzielnie lub w połączeniu z kontrolowanym poddawaniem skóry działaniu promieni słonecznych. Leczenie ostrzejszych form łuszczycy może być bardziej ryzykowne od terapii lekami stosowanymi miejscowo, a ryzyko to powinno być starannie rozważone w stosunku do skuteczności leczenia. Terapia ta polega na stosowaniu promieni ultrafioletowych, czasem w kombinacji z lekami fotouczuleniowymi. Jest to metoda fotodynamiczna, polegająca na doustnym podawaniu leków z grupy psoralenów, metotreksatu (cytostatyku podawanego w zastrzykach lub doustnie), iniekcji sterydowych, a także pochodnych retinolu (tegison i accutan). Wszystkie dają skutki uboczne, w niektórych przypadkach dość poważne. Lekarze zalecają także różne działania zapobiegawcze, na przykład regularne stosowanie wodnych masaży wirowych, ograniczanie do minimum kontaktu skóry z substancjami drażniącymi, takimi jak mydła i środki chemiczne, możliwe ograniczanie stresów, regularne uprawianie ćwiczeń fizycznych, korzystanie z nawilżaczy powietrza w domu i w biurze, a także ochrona skóry przed infekcjami i skaleczeniami. Ostatnio lekarzom udało się osiągnąć sukces w próbach leczenia łuszczycy pochodnymi witaminy D. Inni naukowcy próbują wyodrębnić gen wywołujący łuszczycę; gdy gen ów zostanie zidentyfikowany, wyleczenie choroby będzie możliwe. |
