| Herpes simplex |
|
Istnieją dwa różne typy wirusa opryszczki: herpes simplex, wywołujący opryszczkę na ustach i na zewnętrznych narządach płciowych, oraz herpes zoster (czasami zwany varicella zoster), który wywołuje ospę wietrzną i półpa-siec. Każdym z tych wirusów można się zarazić poprzez bezpośredni kontakt. Opryszczka pospolita najczęściej rozprzestrzenia się przez kontakty seksualne, wirus półpaśca może przeniknąć do organizmu przez samo przebywanie w jednym pomieszczeniu z chorą osobą (dobrze wiemy, jak szybko epidemia ospy wietrznej potrafi rozprzestrzenić się w całej szkole podstawowej). Herpes simplex Opryszczka pospolita jest wywołana przez dwa bardzo blisko spokrewnione wirusy. Obydwa wyglądają identycznie na skórze i pod mikroskopem, ale naukowcy potrafią je odróżnić dzięki odmiennym proteinom na ich powierzchni. Herpes simplex typ 1 pojawia się najczęściej w okolicy ust i na wargach, herpes simplex typ 2 najczęściej w okolicach narządów płciowych. (Uwaga: Opryszczka na wargach nie ma nic wspólnego z owrzodzeniami jamy ustnej, które od czasu do czasu pojawiają się niemal u każdego i nie mają nic wspólnego z wirusem opryszczki.) Ogólnie rzecz biorąc, około 80 procent opryszczki w okolicy narządów płciowych wywołuje herpes simplex typ 2, a tylko 20 procent herpes simplex typ 1. Ale należy sobie uświadomić, że obydwa typy wirusa mogą się pojawić w każdym miejscu ciała i że wirus może zostać przeniesiony z ust jednej osoby na narządy płciowe drugiej (na przykład przez seks oralny lub dotykanie czyichś ust, a następnie narządów płciowych), można także zarazić się wirusem herpes simplex typ 2 w formie opryszczki na ustach tą samą drogą. W gruncie rzeczy nie ma znaczenia, czy zaraziłaś się wirusem typu pierwszego czy drugiego, z jednym tylko wyjątkiem: jeśli masz opryszczkę typu 1 w okolicach narządów płciowych, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że choroba będzie rzadziej powracała niż w innym wypadku. Może to być pewną pociechą. Jeśli twój lekarz współpracuje z laboratorium, w którym pracownicy mają doświadczenie w rozmnażaniu kultur wirusa herpes, istnieje możliwość, że lekarz pobierze biopsję z opryszczki, aby zidentyfikować typ wirusa, który cię zaatakował. Typowa infekcja rozpoczyna się po tygodniu do dwóch od chwili kontaktu z zarażoną osobą. Może też pozostać w utajeniu przez całe miesiące, a nawet lata, dlatego często trudno określić, kto i kiedy kogo zaraził. Kobiety mające więcej niż jednego partnera seksualnego przez kilka lat nie mogą mieć pewności, że to aktualny partner zaraził je wirusem. Pierwsza infekcja może przebiegać łagodnie i bezobjawowo, może też być ostra. (Ostre objawy pierwszej infekcji narządów płciowych częściej występują u kobiet niż u mężczyzn, choć nie wiadomo dlaczego.) Najwcześniejszym objawem, występującym na dzień przed pojawieniem się opryszczki, jest najczęściej uczucie swędzenia i pieczenia w miejscu późniejszego pojawienia się pęcherzyków. Przy pierwotnym zakażeniu objawom tym może towarzyszyć lekka gorączka, obrzmienie gruczołów limfatycznych, ból głowy i mięśni. Pęcherze utrzymują się, jeśli nie zostały naruszone, ale w większości przypadków pękają na skutek podrażnień mechanicznych (poruszania wargami lub - w okolicy narządów płciowych - stosunku płciowego, tarcia udami oraz ciasnej bielizny). Chore miejsca wyglądają wtedy jak owrzodzenia, które ostatecznie pokrywają się strupkiem i wysychają. Najłatwiej jest zarazić się infekcją w stadium chorobowym od momentu swędzenia i pojawienia się pęcherzyków do odpadnięcia strupka pokrywającego rankę (około siedmiu dni). Ponieważ u wielu kobiet zmiany skórne bywają całkowicie asymptomatyczne (na przykład zmiany występują jedynie na szyjce macicy, wówczas większość kobiet w ogóle nie zdaje sobie sprawy z ich obecności), lekarze zalecają stosowanie prezerwatyw podczas stosunku w celu zminimalizowania możliwości rozprzestrzeniania się infekcji. W przypadku ostrzejszej postaci choroby kobiety mogą odczuwać ból przy oddawaniu moczu (przy opryszczce narządów płciowych); same zmiany skórne mogą także przez kilka dni być bardzo bolesne. Kiedy kobieta zaczyna zdrowieć po pierwszym zarażeniu opryszczką, wirus przechodzi w fazę utajoną, umiejscawiając się w komórkach nerwowych obok rdzenia kręgowego i nie uaktywnia się przez całe miesiące lub nawet lata, ale nigdy nie ginie całkowicie. Najczęstszymi okolicznościami sprzyjającymi jego aktywizacji są urazy, obniżenie systemu odpornościowego i stresy psychiczne. „Uraz" może być czasami tak nieskomplikowany, jak zwyczajne wystawienie skóry na działanie promieni słonecznych (na ustach), stosunek płciowy albo menstruacja (na narządach płciowych). Osoby z obniżoną barierą immunologiczną (chorzy na AIDS, raka lub stale zażywający leki kortizonowe) są bardziej podatne na nawroty opryszczki. Długotrwały stres może także wywołać zmiany skórne. Zapobieganie nawrotom choroby wymaga skrupulatnego używania preparatów z filtrem UV (w tym balsamów lub pomadek do ust z filtrem 15 lub wyższym) w połączeniu z terapią redukującą stresy, a więc regularnym uprawianiem ćwiczeń fizycznych i stosowaniem technik relaksacyjnych. Wiele kobiet, zwłaszcza tych, u których występują ostre nawroty, zażywa także przeciwwirusowy lek, acyclovir (znany pod nazwą handlową Zovirax). Lek ten może być stosowany zarówno do złagodzenia objawów chorobowych (jeśli zostanie zastosowany tuż po ujawnieniu się pierwszych objawów), jak i do zabezpieczenia przed nawrotami. Dawka typowa w profilaktyce wynosi trzy 200 miligramowe tabletki dziennie. Badania wykazały, że acyclovir może być bezpiecznie przyjmowany przez rok, a prawdopodobnie nawet przez pięć lat, ponieważ nie daje niemal żadnych skutków ubocznych, jeśli dawka konwencjonalna nie została przekroczona. |
